Biologische vader, maar ook juridisch vader?

Bent u automatisch de juridische vader van een kind als u de biologische vader bent? In deze blog leg ik u uit op welke manieren het juridisch vaderschap kan ontstaan en wat daarvan de gevolgen zijn voor het ouderlijk gezag. Er zijn 5 manieren waarop u juridisch vader van een kind kan zijn.

Dit kan door huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder, erkenning van het kind, vervangende toestemming voor de erkenning, gerechtelijke vaststelling vaderschap en adoptie.

Huwelijk of geregistreerd partnerschap

Wanneer u getrouwd bent met de moeder van het kind of u met haar een geregistreerd partnerschap heeft, bent u automatisch de juridische vader van het kind. Dit geldt ook wanneer u niet de biologische vader bent.  U bent dan van rechtswege gezamenlijk belast met het ouderlijk gezag.

Erkenning van een kind

Bent u niet getrouwd met de moeder en heeft u ook geen geregistreerd partnerschap met haar? Dan kunt u het kind erkennen. Dit kan, met instemming van de moeder, al tijdens de zwangerschap. U kunt het kind ook erkennen bij de geboorteaangifte of op een later moment. De erkenning heeft geen terugwerkende kracht. Dit betekent dat u juridisch vader bent vanaf het moment van erkenning. Voor erkenning is toestemming van de moeder nodig.

Als u een kind van 12 jaar of ouder wenst te erkennen, is bovendien ook de toestemming van het kind nodig. Wilt u een kind van boven de 16 jaar oud erkennen? Dan is de toestemming van de moeder niet nodig, de toestemming van het kind zelf is voldoende.

Sinds 1 januari 2023 verkrijgt u door gezamenlijke erkenning bij de gemeente het ouderlijk gezag, gezamenlijk met de moeder, tenzij u dit anders geregeld heeft. Voor kinderen die vóór 1 januari 2023 zijn erkend, geldt dit niet automatisch. Het uitgangspunt was toen dat alleen de moeder belast werd met het ouderlijk gezag, tenzij u dit anders geregeld heeft.

Vervangende toestemming

Als de moeder of, afhankelijk van de leeftijd, het kind geen toestemming verleent voor de erkenning, kunt u de rechtbank verzoeken om vervangende toestemming voor de erkenning. Om een dusdanig verzoek in te dienen, moet u de verwekker van het kind zijn. Ook wanneer u niet de verwekker bent, maar wel de biologische vader en u in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat, kunt u een verzoek tot vervangende toestemming indienen.

De rechter verleent de vervangende toestemming, tenzij de belangen van de moeder bij een ongestoorde verhouding met het kind of de belangen van het kind zelf door de erkenning worden geschaad.

Wanneer u het kind erkent met vervangende toestemming van de rechtbank, ontstaat daarmee niet automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag. De moeder blijft in beginsel alleen met het ouderlijk gezag belast. U kunt via de rechtbank wel naast de erkenning vragen om te worden belast met het ouderlijk gezag.

Gerechtelijke vaststelling vaderschap

U kunt ook als juridisch vader worden aangemerkt door de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer u het kind niet heeft erkend, maar er bij het kind wel de behoefte is om een juridisch vader te hebben. Ook kan het zo zijn dat de moeder wenst dat de biologische vader de juridische vader wordt. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn indien de moeder kinderalimentatie wenst. Alleen wanneer er juridisch vaderschap vaststaat kan er namelijk aanspraak op alimentatie gemaakt worden.

De moeder van het kind kan tot vijf jaar na de geboorte een verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het vaderschap doen. Als pas later bekend is geworden wie de biologische vader van het kind is, begint die termijn van vijf jaar te lopen vanaf het moment dat bekend is wie de biologische vader is. Ook het kind zelf kan een verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het vaderschap doen, hiervoor is geen termijn. Er is voor de gerechtelijke vaststelling aanvullend bewijs nodig. Denk hierbij aan een DNA-onderzoek.

Bij de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap ontstaat niet automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag. In beginsel blijft alleen de moeder met het ouderlijk gezag belast, tenzij u dit daarna anders regelt.

Adoptie

Tot slot kan het juridisch ouderschap ontstaan door adoptie. Bij de adoptie wordt u ook belast met het ouderlijk gezag.

Bijzondere curator

Bij een procedure over afstamming, dus de vervangende toestemming voor erkenning en de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap, wordt er vaak een bijzondere curator door de rechtbank benoemd. Hij of zij is er om de belangen van het kind te beschermen en te behartigen. De bijzondere curator treedt in een procedure namens het kind op en brengt dan een advies uit.

Advocaat

In procedures over afstamming is de bijstand van een advocaat verplicht. De advocaten van RAAD Advocaten kunnen u adviseren over uw mogelijkheden en u bijstaan tijdens een procedure.

Heeft u vragen over het verkrijgen van juridisch vaderschap? Neem dan gerust contact met ons op.